Praga
Od wielu wieków historyczna Praga (Praha), „miasto o stu wieżach”, „perła w cesarskiej koronie Habsburgów”, zachwyca każdego dnia zarówno przybyszów, jak i mieszkańców. Milan Kundera uznał ją za najpiękniejsze miasto na Ziemi, a Johann Goethe – za „najcudowniejszy klejnot w kamiennej koronie świata”. Złota Praga (zlatá Praha) lśni złoconymi zwieńczeniami wież, gotowa oczarować nawet niewrażliwe dusze.
Przyjeżdżając do stolicy Czech na co najmniej kilka dni, łatwo zrozumieć, dlaczego rzuciła urok na ekscentrycznego cesarza Rudolfa II, na pisarzy i na specjalistów z UNESCO, którzy wpisali ją na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego.
Tchnąca niezwykłym urokiem starówka to raj dla turystów, którzy przyjeżdżają do Pragi tłumnie przez cały rok, a zwłaszcza latem. Najchętniej odwiedzany jest Rynek Staromiejski z zabytkowym Orlojem (zegarem) i ulica Karlova, którą idzie się do mostu Karola i dalej, przez Małą Stranę, na Hradczany. Uliczki wokół rynku również kryją wiele interesujących zabytków.

Karlštejn
W zamku, wzniesionym przez cesarza Karola IV w połowie XIV w., przechowywane były czeskie klejnoty królewskie, najważniejsze dokumenty oraz relikwie. Koronacyjne insygnia znajdowały się tu do roku 1420, w którym Zygmunt Luksemburski przeniósł je z powrotem do Pragi.
Kaplica Krzyża Świętego, największy skarb Karlštejnu, odznacza się bardzo bogatym wystrojem. Jej wnętrze zdobi m.in. 2200 szlifowanych kamieni półszlachetnych oraz pozłacane sklepienie przypominające rozgwieżdżone niebo. Znajduje się tam 130 naściennych tablicowych obrazów mistrza Teodoryka z ok. 1360 r., jak również dwuskrzydłowy włoski ołtarz Tommasa da Modeny z 1355 r. Turyści, którym nie uda się obejrzeć niezwykłej kaplicy, mogą zwiedzić pozostałe obiekty – komnaty pałacu cesarskiego, Wieżę Mariańską, w której skarbcu przechowywana jest replika korony św. Wacława, oraz kościół NMP.
Na prawo od kasy prowadzą w dół schody, którymi dochodzi się do miejsca zwanego Studniční věž (wieża Studzienna). Wewnątrz można zerknąć (przez kratę) w otchłań zamkowej studni (78 m głębokości, dzięki oświetleniu widać całą). Schodki wiodą na mury, z których szerokokątnym obiektywem można zrobić doskonałe zdjęcie zamku.

Kutná Hora
Kutná Hora, w 1996 r. wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, jest najciekawszym i najcenniejszym miastem w okolicach Pragi. Dzisiejsza stosunkowo niewielka miejscowość to zaledwie cień średniowiecznego miasta, przez ponad 200 lat drugiego co do wielkości w Czechach, a w XIV w. liczącego tylu mieszkańców, ile ówczesny Londyn. O wspaniałej przeszłości świadczą liczne zabytki na starówce i na przedmieściu Sedlec.
„Grzbiet brontozaura”, „obóz tureckiego sułtana”, „szczyty Andów patagońskich” to tylko niektóre skojarzenia, jakie przychodzą do głowy turystom, gdy po raz pierwszy ich oczom ukazuje się najważniejszy zabytek Kutnej Hory – Chrám sv. Barbory. Kościół powstał dzięki górnikom, którzy w okresie prosperity miasta uznali, że nie chcą być gorsi od Pragi i stać ich na kościół porównywalny z praską katedrą św. Wita. Budowę rozpoczęto w 1388 r. Przepiękny, przykryty trzema niezwykłymi kopułami kościół bez wątpienia zalicza się najwspanialszych przykładów gotyckiej architektury w Europie.

Karlowe Wary
Karlowe Wary (Karlovy Vary) – bezsprzecznie król czeskich uzdrowisk, jak je w XIX w. nazywano – ozdobną architekturę szczęśliwie łączą z pięknym położeniem: w głębokiej dolinie rzeki Teplej, otoczonej stromymi zalesionymi zboczami. Warto choć raz przespacerować się dwoma eleganckimi deptakami (Stará i Nová Louka), by poczuć wszechogarniający klimat spokoju i wypoczynku.
Zwieńczeniem centralnej części uzdrowiska i miejscem, do którego wszyscy ściągają na spacery, jest legendarny Grand Hotel Pupp, chyba najdroższy poza Pragą hotel w Czechach. Olbrzymie rozmiary budynku zdecydowanie wyróżniają go na tle okolicznej zabudowy. Najlepiej oglądać go po zmroku, kiedy oszałamiająca iluminacja skrywa usterki niezbyt dokładnej renowacji z przełomu lat 70. i 80. Wewnątrz najjaśniejszym blaskiem lśni olbrzymia sala koncertowa.
Idąc trochę dalej wzdłuż rzeki, warto zatrzymać się przy jednym z najpiękniejszych budynków w całych Karlowych Warach – Lázně I (Císařské lázně), również autorstwa Fellnera i Helmera. Zbudowany został w latach 1893–1895 w stylu czeskiego neorenesansu i słynie z przepięknych marmurowych wnętrz.

Pilzno
Stolica Czech Zachodnich – Pilzno (Plzeň) – jest dużym ośrodkiem przemysłowym, o czym przypominają zanieczyszczenia na zabytkowych domach, widoczne m.in. podczas zwiedzania starówki. Miasto słynie przede wszystkim z browaru Prazdroj, w którym warzy się piwo znane pod handlową nazwą pilsner urquell (po czesku prazdroj to „praźródło”), uważane przez wielu znawców za najlepsze na świecie. Niektórzy turyści przyjeżdżają do Pilzna tylko po to, by zwiedzić browar i wziąć udział w degustacji piwa.
Stare miasto nie wyróżnia się specyficznym klimatem, warto jednak zwrócić uwagę na parę ciekawych budowli, np. kościół św. Bartłomieja stojący samotnie na náměstí Republiky. Największej architektonicznej atrakcji Pilzna szukać należy tuż na zachód od starówki – przepiękna synagoga z charakterystycznymi czerwonymi kopułami to trzecia co do wielkości żydowska świątynia na świecie.

Czeskie Budziejowice
Czeskie Budziejowice (České Budějovice) wyróżniają się na tle słabo zamieszkanych okolic Czech Południowych – bezsprzecznie są liderem regionu. Miasto kojarzy się głównie z piwem i szosą tranzytową do Austrii. Niewiele osób wie, że rynek, historyczne serce Budziejowic, zalicza się do największych placów w Europie (choć wcale tego po nim nie widać). Przypominające szachownicę centrum położone było strategicznie w zakolu rzeki Malše, która w tym miejscu wpada do Wełtawy. Wprawdzie dzisiejsza zabudowa pochodzi głównie z XIX i początku XX w., ale zachowało się typowe średniowieczne założenie urbanistyczne. Poza starówką na uwagę zasługują słynący na całym świecie ze znakomitego piwa browar Budvar (zwiedzanie połączono z degustacją) oraz Muzeum Kolei Konnej – usytuowane na przeciwległych brzegach rzeki. Oprócz browaru w Budziejowicach prosperuje fabryka znanych i u nas ołówków Koh-i-noor.

Český Krumlov
Český Krumlov jest prawdopodobnie drugim po Pradze najczęściej odwiedzanym miejscem w kraju. Lepiej zrezygnować z proponowanych wycieczek zorganizowanych (turyści często wyruszają na taką ze stolicy), ponieważ wąskie uliczki najlepiej zwiedza się indywidualnie. W 1992 r. miasto wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.
Starówka prawie w całości mieści się w zakolu Wełtawy. Po drugiej stronie rzeki na pionowej skale góruje ogromny zamek (drugi co do wielkości w Czechach) z ciągiem kilku dziedzińców i kolorową wieżą – symbolem miasta. Jeszcze kilkanaście lat temu Český Krumlov był zapomniany. Sytuacja zmieniła się z chwilą wpisania go na listę UNESCO. Uliczki, zaułki i zakamarki wypełniły się gośćmi z całego świata, a większość pięknych domów zamieniła się w pensjonaty, hoteliki, restauracje i sklepy z pamiątkami (wiele z nich nie należy już do Czechów). Na szczęście pomimo tłumu turystów miasto nie straciło uroku – wielu zalicza je do najpiękniejszych w Europie.

Ołomuniec
Wszystkie zabytki miasta znajdują się na starym mieście i w jego okolicach. Na środku Górnego Rynku stoi biały ratusz, wzniesiony w latach 1444–1474. Najciekawszym elementem budowli jest wysoka wnęka z zegarem, zbudowanym w 1519 r. przez mistrza Hanusza, twórcę słynnego praskiego Orloja. Po II wojnie światowej, w latach 1947–1955 Karel Svolinský odbudował zegar, ozdabiając go według ówczesnych kanonów – teraz o każdej pełnej godzinie nie ukazuje już postaci świętych, lecz procesję proletariatu.
Obok ratusza stoi kolumna Trójcy Przenajświętszej. Jest to zestaw figur, postumentów i pilastrów tworzących prawdopodobnie największy w całej Europie Środkowej (35 metrów wysokości) barokowy zespół architektoniczno-rzeźbiarski. W 2001 r. świeżo odrestaurowaną kolumnę wpisano na listę UNESCO.
Spośród wielu ołomunieckich kościołów najbardziej efektowna jest katedra św. Wacława – gigant rozpierający się przy pl. Wacława. W latach 1883–1893 ołomunieckiej katedrze dodano wysoką, ponadstumetrową wieżę po wschodniej stronie.

Brno
Brno, największe miasto na Morawach, otoczone zalesionymi wzgórzami, ma zwartą starówkę, którą bez trudu można zwiedzić pieszo.
Najważniejszymi zabytkami miasta są: ratusz, katedra, twierdza i willa Tugendhat.
Stary ratusz z XIII w. swą funkcję pełni od 1343 r. Warto zwrócić uwagę na słynny zwieńczony rzędem wieżyczek gotycki portal z lat 1510–1511.
Katedra św. św. Piotra i Pawła to jedna z trzech wielkich gotyckich katedr na terenie Czech (dwie pozostałe są w Pradze i Ołomuńcu). Jej strzeliste wieże z początku XX w. górują nad całą starówką.
Twierdza Špilberk rozpiera się na szczycie wzgórza. Zbudowana przez królów czeskich w latach 30. XIII w., była silnym punktem obronnym.
Willa Tugendhat (ul. Černopolní 45) znajduje się w dzielnicy Černá Pole. Zaprojektował ją znany niemiecki architekt Ludwig Mies van der Rohe dla bogatej żydowskiej rodziny Tugendhatów. Właściciele mieszkali w niej do 1938 r., kiedy to uciekli do Wenezueli w obawie przed hitlerowcami. Budynek jest wspaniałym przykładem architektury modernistycznej. W 2002 r. obiekt został objęty patronatem UNESCO.

Telč
Niecałe 100 km na zachód od Brna leży Telč – miasto z cudownym rynkiem, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Podczas pożaru w 1530 r. spłonęła cała drewniana zabudowa miasta, a na jej miejscu powstały renesansowe kamienice, przydające Telčowi splendoru po dziś dzień.
Długi nieregularny rynek należy do największych na terenie Moraw Południowych. Dodatkowo optycznie wydłuża go niewysoka renesansowa zabudowa (XVI w.). Większość domów składa się z podcieniowego parteru, piętra i misternego szczytu, innego na każdym budynku. Wspaniały, chyba najdłuższy w kraju, rząd kamienic zamyka plac od północy. Nie ma tu tak popularnych w Czechach sgraffitowych dekoracji – ozdobiono nimi jedynie kamienicę z 1555 r., mniej więcej naprzeciw ratusza. Pośrodku południowo-wschodniej części rynku stoi porywająca kolumna zarazy z 1717 r. – z jej szczytu spogląda na plac z wysoka grupa figur z Najświętszą Marią Panną.